Σειρά Οδηγών Σχεδιασμού TECHLUMEN
Πρότυπα Φωτισμού EN 12464‑1 & EN 12464‑2
Πλήρης τεχνικός οδηγός με αναλυτικούς πίνακες προδιαγραφών φωτεινότητας (Em), ομοιομορφίας (Uo), θάμβωσης (UGRL/GRL) και χρωματικής απόδοσης (Ra) για κάθε εσωτερικό και εξωτερικό χώρο εργασίας — η βάση κάθε μελέτης φωτισμού.
1. Εισαγωγή & Πεδίο Εφαρμογής
Τα πρότυπα EN 12464-1:2021 (εσωτερικοί χώροι) και EN 12464-2:2014 (εξωτερικοί χώροι) αποτελούν τη βάση κάθε μελέτης φωτισμού χώρων εργασίας στην Ευρώπη. Καθορίζουν τις ελάχιστες απαιτήσεις φωτισμού που εξασφαλίζουν οπτική άνεση, ασφάλεια και απόδοση εργασίας — χωρίς να περιορίζουν τη σχεδιαστική ελευθερία.
Ο παρών οδηγός παρουσιάζει αναλυτικά όλους τους πίνακες προδιαγραφών και των δύο προτύπων: φωτεινότητα (Em), ομοιομορφία (Uo), θάμβωση (UGRL/GRL), χρωματική απόδοση (Ra) και συμπληρωματικές σημειώσεις. Αποτελεί εργαλείο αναφοράς για μελετητές, εγκαταστάτες και προδιαγραφείς — συμπληρώνοντας τους εξειδικευμένους οδηγούς εφαρμογών TECHLUMEN.
Γιατί Έχουν Σημασία τα Πρότυπα
Οπτική Άνεση
UGR ≤ 19
Τυπική απαίτηση γραφείων — αποφυγή θάμβωσης σε οθόνες
Ασφάλεια Εργασίας
Uo ≥ 0,60
Ομοιόμορφη κατανομή στο task area — χωρίς σκοτεινές ζώνες
Χρωματική Πιστότητα
Ra ≥ 80
Ελάχιστος δείκτης CRI για εσωτερικούς χώρους εργασίας
Νομική Βάση
EN / ΕΛΟΤ
Υποχρεωτική εφαρμογή μέσω εθνικών κανονισμών & ΠΕΑ
Κανονιστικό Πλαίσιο
Στην Ελλάδα τα πρότυπα εφαρμόζονται ως ΕΛΟΤ EN 12464-1 και ΕΛΟΤ EN 12464-2. Η τήρησή τους αποτελεί τεκμήριο συμμόρφωσης με τον Κανονισμό Εργασίας, τον ΚΕΝΑΚ (μέσω ΤΟΤΕΕ 20701-1) και τον Κανονισμό Πυροπροστασίας. Σε μελέτες ΠΕΑ, η φωτεινή ισχύς υπολογίζεται με βάση τις στάθμες αυτών των προτύπων.
| Πρότυπο / Κανονισμός | Πεδίο Εφαρμογής | Σχέση με EN 12464 |
|---|---|---|
| EN 12464-1:2021 | Εσωτερικοί χώροι εργασίας | Καθορίζει Em, UGRL, Uo, Ra ανά δραστηριότητα |
| EN 12464-2:2014 | Εξωτερικοί χώροι εργασίας | Καθορίζει Em, Uo, GRL, Ra ανά εφαρμογή |
| ΚΕΝΑΚ / ΤΟΤΕΕ 20701-1 | Ενεργειακή απόδοση (Ελλάδα) | Χρησιμοποιεί τις στάθμες Em για υπολογισμό εγκ. ισχύος |
| Π.Δ. 41/2018 | Κανονισμός Πυροπροστασίας | Φωτισμός ασφαλείας σε σχέση με τις ζώνες EN 12464 |
| EN 1838 / EN 50172 | Φωτισμός ασφαλείας | Συμπληρωματικό — ελάχιστα 1 lx διάδρομος διαφυγής |
| CIE S 008 / EN 12665 | Ορολογία φωτισμού | Ορισμοί Em, Uo, UGR, Ra κ.λπ. |
| EN 15193-1 | Ενεργειακή αξιολόγηση φωτισμού | LENI index — υπολογισμός με στάθμες EN 12464 |
| EU Reg. 2019/2020 | Οικοσχεδιασμός φωτεινών πηγών | Ελάχιστες αποδόσεις πηγών που επηρεάζουν τη σχεδίαση |
ℹ Σχέση Ανθρωποκεντρικού Φωτισμού (HCL)
Τα EN 12464 ορίζουν ελάχιστες τιμές. Σε ανθρωποκεντρικές εφαρμογές (Human Centric Lighting), οι σχεδιαστές μπορεί να υπερβαίνουν τα Em αυξάνοντας τη μελανοπική ισοδύναμη φωτεινότητα (M-EDI) κατά τις πρωινές ώρες, εφόσον δεν παραβιάζονται τα UGRL. Τα πρότυπα CIE S 026 και WELL Building Standard λειτουργούν συμπληρωματικά.
2. Βασικές Παράμετροι Σχεδιασμού
Κάθε πίνακας των προτύπων περιέχει τέσσερις βασικές παραμέτρους. Η κατανόηση της φυσικής σημασίας τους είναι απαραίτητη για τη σωστή εφαρμογή.
Σχήμα 1 — Οι τέσσερις βασικές παράμετροι σχεδιασμού φωτισμού
Σχήμα 1 — Οι τέσσερις βασικές παράμετροι (Em, UGRL, Uo, Ra) εφαρμόζονται σε τρεις ζώνες: Περιοχή Εργασίας, Άμεσο Περιβάλλον και Φόντο, σύμφωνα με το EN 12464-1:2021.
Αναλυτική Περιγραφή Παραμέτρων
| Παράμετρος | Σύμβολο | Μονάδα | Ερμηνεία | Τυπικό Εύρος |
|---|---|---|---|---|
| Διατηρούμενη μέση φωτεινότητα | Em | lux (lx) | Ελάχιστη μέση τιμή σε κατάσταση συντήρησης (γηρασμένα, βρώμικα φωτιστικά). Νέα εγκατάσταση πρέπει να ξεκινά πάνω από αυτή. | 50 – 5 000 lx |
| Ενοποιημένη θάμβωση | UGRL | — | Μέγιστο όριο UGR (Unified Glare Rating). Χαμηλότερη τιμή = λιγότερη θάμβωση. Βήμα κλίμακας: 3 μονάδες. | 13 – 28 |
| Ομοιομορφία φωτεινότητας | Uo | — | Λόγος Emin / Em στην επιφάνεια αναφοράς. Υψηλότερη τιμή = ομοιόμορφη κατανομή. | 0,10 – 0,70 |
| Χρωματική απόδοση | Ra (CRI) | — | Ικανότητα της φωτεινής πηγής να αποδίδει χρώματα σωστά. 100 = ιδανικό. | 20 – 95 |
3. Κλίμακες, Μεθοδολογία & Επιφάνειες Αναφοράς
Κλίμακα Φωτεινότητας (Em)
Οι τιμές Em ακολουθούν τυποποιημένη λογαριθμική κλίμακα κατά CIE. Κάθε βήμα αντιστοιχεί σε αντιληπτή αλλαγή ~1,5×:
20 — 30 — 50 — 75 — 100 — 150 — 200 — 300 — 500 — 750 — 1 000 — 1 500 — 2 000 — 3 000 — 5 000 lx
Κλίμακα UGR
Η κλίμακα UGR κινείται σε βήματα 3 μονάδων. Κάθε βήμα αντιστοιχεί σε αισθητή αλλαγή θάμβωσης:
13 — 16 — 19 — 22 — 25 — 28
| UGRL | Αίσθηση | Τυπικές Εφαρμογές |
|---|---|---|
| 13 | Σχεδόν αμελητέα θάμβωση | Σχεδιαστικά γραφεία, χώροι CAD |
| 16 | Ελάχιστη θάμβωση | Πολύ λεπτές βιομηχανικές εργασίες, επιθεώρηση |
| 19 | Αποδεκτή θάμβωση | Γραφεία, αίθουσες διδασκαλίας, νοσοκομεία |
| 22 | Μέτρια θάμβωση | Βιομηχανικοί χώροι μέσης ακρίβειας |
| 25 | Αισθητή θάμβωση | Αποθήκες, διάδρομοι, χώροι υγιεινής |
| 28 | Έντονη θάμβωση | Ζώνες κυκλοφορίας, διαδρόμοι μόνο |
Λόγοι Φωτεινότητας Περιβάλλοντος (EN 12464-1)
Το πρότυπο ορίζει τη σχέση μεταξύ φωτεινότητας περιοχής εργασίας και άμεσου περιβάλλοντος:
| Em Περιοχής Εργασίας | Em Άμεσου Περιβάλλοντος | Λόγος | Σημείωση |
|---|---|---|---|
| ≥ 750 lx | 500 lx | 0,50× | Μεγαλύτερη μείωση επιτρέπεται |
| 500 lx | 300 lx | 0,50× | Ζώνη 0,5 m πέριξ task area |
| 300 lx | 200 lx | 0,50× | |
| 200 lx | 150 lx | 0,50× | |
| 150 lx | 100 lx | 0,50× | |
| ≤ 100 lx | 100 lx | 1,00× | Κατώτατο όριο |
✓ Πρακτικός Κανόνας
Άμεσο περιβάλλον: Em ≥ 0,5× task area (ελάχιστο 100 lx), Uo ≥ 0,40. Φόντο (background area): Em ≥ 1/3 task area (ελάχιστο 50 lx), Uo ≥ 0,10. Αυτοί οι κανόνες εξασφαλίζουν ομαλές μεταβάσεις φωτεινότητας στον χώρο.
Επιφάνειες Αναφοράς
| Επιφάνεια | Τυπικό Ύψος | Χρήση |
|---|---|---|
| Επίπεδο εργασίας | 0,75 m (γραφείο) ή 0,85 m (πάγκος) | Τυπική οριζόντια επιφάνεια αναφοράς |
| Επίπεδο δαπέδου | 0,00 m | Ζώνες κυκλοφορίας, σκάλες, αποθήκες |
| Κάθετη επιφάνεια | Κέντρο πίνακα ή τοίχου | Πίνακες, ράφια βιβλιοθηκών, βιτρίνες |
| Κυλινδρική φωτεινότητα | 1,20 m (όρθιος) / 0,85 m (καθιστός) | Αναγνώριση προσώπων — ελάχ. 150 lx / Uo ≥ 0,10 |
4. EN 12464‑1 — Ζώνες Κυκλοφορίας & Κοινόχρηστοι Χώροι
Πίνακας 5.1 του προτύπου — Εσωτερικές ζώνες κυκλοφορίας, σκάλες, κοινόχρηστοι χώροι εντός κτιρίων. Επιφάνεια αναφοράς: επίπεδο δαπέδου εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά.
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.1.1 | Διάδρομοι κυκλοφορίας | 100 | 28 | 0,40 | 40 | Επίπεδο δαπέδου |
| 5.1.2 | Σκάλες, κυλιόμενες σκάλες/διάδρομοι | 150 | 25 | 0,40 | 40 | Επίπεδο δαπέδου |
| 5.1.3 | Ανελκυστήρες | 100 | 25 | 0,40 | 40 | Επίπεδο δαπέδου θαλάμου |
| 5.1.4 | Ράμπες φόρτωσης | 150 | 25 | 0,40 | 40 | Επίπεδο δαπέδου |
| 5.1.5 | Κυκλοφοριακοί χώροι σε κτίρια | 100 | 28 | 0,40 | 40 | |
| 5.1.6 | Χώροι ανάπαυσης | 100 | 22 | 0,40 | 80 | Ευχάριστο περιβάλλον |
| 5.1.7 | Χώροι υγιεινής / τουαλέτες | 200 | 25 | 0,40 | 80 | Επίπεδο δαπέδου |
| 5.1.8 | Τεχνικές εγκαταστάσεις / μηχανοστάσια | 200 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.1.9 | Αποθήκες, ψυκτικοί θάλαμοι | 100 | 25 | 0,40 | 60 | 200 lx αν κατοικείται συνεχώς |
⚠ Προσοχή στις μεταβάσεις
Στις ζώνες μετάβασης (π.χ. είσοδος κτιρίου → εσωτερικός διάδρομος) ο λόγος φωτεινότητας δεν πρέπει να υπερβαίνει 1:5 για αποφυγή προβλημάτων προσαρμογής. Ιδιαίτερα κρίσιμο σε parking → σκάλες → γραφεία.
5. EN 12464‑1 — Γραφεία
Πίνακας 5.2 του προτύπου — Γραφεία, αίθουσες συνεδριάσεων, χώροι αρχειοθέτησης. Επιφάνεια αναφοράς: 0,75 m (γραφείο εργασίας). Οι τιμές Uo αφορούν την άμεση περιοχή εργασίας (task area).
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.2.1 | Αρχειοθέτηση, αντιγραφή, κυκλοφορία | 300 | 19 | 0,40 | 80 | |
| 5.2.2 | Γραφή, ανάγνωση, επεξεργασία δεδομένων | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Για εργασίες με CAD βλ. 5.2.3 |
| 5.2.3 | Σταθμοί εργασίας CAD | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ειδική προσοχή στην οθόνη |
| 5.2.4 | Αίθουσες συνεδριάσεων | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ο φωτισμός πρέπει να είναι ρυθμιζόμενος |
| 5.2.5 | Γραφείο υποδοχής (reception) | 300 | 22 | 0,40 | 80 | Για ανάγνωση/γραφή στο γκισέ: 500 lx |
| 5.2.6 | Αρχεία | 200 | 25 | 0,40 | 80 |
💡 Εργασία με Οθόνες (VDT)
Σε χώρους με οθόνες Η/Υ, ο φωτισμός πρέπει να ελέγχεται για αντανακλάσεις. Η κάθετη φωτεινότητα στην οθόνη δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1 500 cd/m² σε φωτιστικά ορατά στην οθόνη. Τα φωτιστικά με UGR ≤ 19 πρέπει να αξιολογούνται και για τη λαμπρότητα σε γωνίες ≥ 65°.
6. EN 12464‑1 — Εκπαιδευτικά Ιδρύματα
Πίνακας 5.5 του προτύπου — Νηπιαγωγεία, σχολεία, πανεπιστήμια, βιβλιοθήκες. Ο φωτισμός πίνακα (500 lx) αφορά κάθετη επιφάνεια. Uo ≥ 0,70 στην επιφάνεια πίνακα.
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.5.1 | Νηπιαγωγείο / παιδικός σταθμός | 300 | 19 | 0,40 | 80 | Επίπεδο δαπέδου ως επιφάνεια αναφοράς |
| 5.5.2 | Αίθουσες διδασκαλίας | 300 | 19 | 0,60 | 80 | Ρυθμιζόμενος φωτισμός |
| 5.5.3 | Αίθουσες ενηλίκων / εσπερινά | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ειδικές απαιτήσεις οπτικής άνεσης |
| 5.5.4 | Αμφιθέατρα / αίθουσες διαλέξεων | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ρυθμιζόμενος φωτισμός |
| 5.5.5 | Μαυροπίνακας / λευκός πίνακας | 500 | 19 | 0,70 | 80 | Αποφυγή αντανακλάσεων · κάθετη επιφάνεια |
| 5.5.6 | Πίνακας επίδειξης / παρουσίασης | 500 | 19 | 0,70 | 80 | Κάθετη επιφάνεια |
| 5.5.7 | Εργαστήρια τέχνης / χειροτεχνίας | 500 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.5.8 | Εργαστήρια μουσικής | 300 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.5.9 | Εργαστήρια Η/Υ | 300 | 19 | 0,60 | 80 | Φροντίδα αντανακλάσεων οθονών |
| 5.5.10 | Εργαστήρια γλωσσών | 300 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.5.11 | Αίθουσα προετοιμασίας εκπαιδευτικών | 300 | 22 | 0,60 | 80 | |
| 5.5.12 | Γυμναστήρια (γενική χρήση) | 300 | 22 | 0,40 | 80 | 500 lx για αθλητισμό |
| 5.5.13 | Βιβλιοθήκες — ράφια | 200 | 19 | 0,40 | 80 | Κάθετος φωτισμός |
| 5.5.14 | Βιβλιοθήκες — αναγνωστήριο | 500 | 19 | 0,60 | 80 |
✓ Πρακτικό Παράδειγμα — Αίθουσα Διδασκαλίας
Μια τυπική αίθουσα διδασκαλίας απαιτεί: 300 lx στα θρανία (Uo ≥ 0,60), 500 lx στον πίνακα (Uo ≥ 0,70), UGRL ≤ 19, Ra ≥ 80. Συνιστάται ρυθμιζόμενος φωτισμός (dimming) και αξιοποίηση φυσικού φωτός (daylight harvesting) στη ζώνη παραθύρου.
7. EN 12464‑1 — Υγεία & Πρόνοια
Πίνακας 5.6 του προτύπου — Νοσοκομεία, κλινικές, οδοντιατρεία, φαρμακεία. Ιδιαίτερα αυστηρές απαιτήσεις Ra ≥ 90 στους χώρους εξέτασης. Ο τοπικός φωτισμός χειρουργείου παρέχεται από ειδικά φωτιστικά σώματα (10 000–100 000 lx).
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.6.1 | Χώροι αναμονής | 200 | 22 | 0,40 | 80 | Ευχάριστο περιβάλλον |
| 5.6.2 | Διάδρομοι ημέρας | 200 | 22 | 0,40 | 80 | |
| 5.6.3 | Διάδρομοι νύχτας | 50 | 22 | 0,40 | 80 | Μειωμένος για άνεση ασθενών |
| 5.6.4 | Θαλάμους ασθενών — γενικός φωτισμός | 100 | 19 | 0,40 | 80 | Ρυθμιζόμενος από τον ασθενή |
| 5.6.5 | Θαλάμους ασθενών — ανάγνωση | 300 | 19 | 0,40 | 80 | Φωτισμός κλίνης |
| 5.6.6 | Θαλάμους ασθενών — εξέταση | 300 | 19 | 0,60 | 80 | Γενική εξέταση |
| 5.6.7 | Θαλάμους ασθενών — νυχτερινός | 5 | 19 | 0,40 | 80 | Φωτισμός επιτήρησης |
| 5.6.8 | Γραφείο εξέτασης (γενικός) | 500 | 19 | 0,60 | 90 | |
| 5.6.9 | Γραφείο εξέτασης και θεραπείας | 1 000 | 19 | 0,60 | 90 | Οφθαλμολογική, ΩΡΛ κ.λπ. |
| 5.6.10 | Χειρουργείο — γενικός φωτισμός | 1 000 | 19 | 0,60 | 90 | Ακτινογραφία: ειδικές απαιτήσεις |
| 5.6.11 | Χειρουργείο — πεδίο εγχείρησης | 10 000–100 000 | — | — | 90–95 | Τοπικός φωτισμός εγχείρησης |
| 5.6.12 | Αίθουσες ανάνηψης / τοκετού | 300 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.6.13 | Μονάδες εντατικής θεραπείας (ICU) | 300 | 19 | 0,60 | 90 | Ρυθμιζόμενος φωτισμός |
| 5.6.14 | Οδοντιατρείο | 500 | 19 | 0,60 | 90 | Τοπικός φωτισμός εργασίας: 5 000 lx |
| 5.6.15 | Εργαστήρια και φαρμακεία | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Γενικός φωτισμός |
| 5.6.16 | Αίθουσες απολύμανσης | 300 | 22 | 0,60 | 80 | |
| 5.6.17 | Νεκροτομείο / αίθουσα νεκροψίας | 500 | 19 | 0,60 | 90 | Τοπικός: 5 000 lx |
⚠ Κρίσιμη Σημείωση — Ra ≥ 90
Σε χώρους εξέτασης, χειρουργεία, ICU και οδοντιατρεία απαιτείται Ra ≥ 90 για σωστή αναγνώριση χρωμάτων δέρματος, ιστών και υγρών. Οι τυπικές πηγές LED 80 CRI δεν επαρκούν — απαιτούνται ειδικά LED modules υψηλής χρωματικής απόδοσης.
8. EN 12464‑1 — Βιομηχανία & Μεταποίηση
Πίνακας 5.7 του προτύπου — Μηχανουργεία, ηλεκτρονικά, ξυλουργεία, κλωστοϋφαντουργία, τρόφιμα, τυπογραφεία, χυτήρια, χημικά. Ο τοπικός φωτισμός είναι απαραίτητος για πολύ λεπτές εργασίες (≥ 1 000 lx).
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.7.1 | Αποθήκευση και συσκευασία | 300 | 25 | 0,40 | 60 | Επίπεδο δαπέδου |
| 5.7.2 | Μηχανουργείο — χονδρική επεξεργασία | 300 | 22 | 0,60 | 60 | |
| 5.7.3 | Μηχανουργείο — μεσαία επεξεργασία | 500 | 22 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.4 | Μηχανουργείο — λεπτή επεξεργασία | 750 | 19 | 0,70 | 80 | |
| 5.7.5 | Μηχανουργείο — πολύ λεπτή επεξεργασία | 1 000 | 16 | 0,70 | 90 | Τοπικός φωτισμός απαραίτητος |
| 5.7.6 | Συγκολλήσεις | 300 | 22 | 0,60 | 60 | |
| 5.7.7 | Βαφή, ψεκασμός | 750 | 22 | 0,60 | 80 | Έλεγχος χρωμάτων: Ra ≥ 90 |
| 5.7.8 | Έλεγχος ποιότητας / επιθεώρηση | 1 000 | 16 | 0,70 | 80 | Τοπικός φωτισμός συνιστάται |
| 5.7.9 | Ηλεκτρονικές συναρμολογήσεις — χονδρικές | 300 | 25 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.10 | Ηλεκτρονικές συναρμολογήσεις — λεπτές | 500 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.11 | Ηλεκτρονικές συναρμολογήσεις — πολύ λεπτές | 1 000 | 16 | 0,70 | 80 | |
| 5.7.12 | Ξύλο — πριόνισμα, πλάνισμα | 300 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.7.13 | Ξύλο — λεπτή εργασία (επιπλοποιία) | 500 | 22 | 0,60 | 80 | Επεξεργασία καπλαμά |
| 5.7.14 | Κλωστοϋφαντουργία — νήση, ύφανση | 500 | 22 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.15 | Κλωστοϋφαντουργία — βαφή | 500 | 22 | 0,60 | 80 | Έλεγχος χρωμάτων: Ra ≥ 90 |
| 5.7.16 | Κλωστοϋφαντουργία — ραπτική | 750 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.17 | Τρόφιμα — πλύσιμο, γέμισμα, συσκευασία | 300 | 25 | 0,60 | 60 | |
| 5.7.18 | Τρόφιμα — διακόσμηση, επιθεώρηση | 500 | 22 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.19 | Τυπογραφείο — γενικές εργασίες | 500 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.20 | Βυρσοδεψείο — γενικές εργασίες | 300 | 25 | 0,60 | 80 | |
| 5.7.21 | Τσιμεντοποιία, κεραμοποιία, υαλουργία | 300 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.7.22 | Χυτήρια, θερμική κατεργασία μετάλλων | 200 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.7.23 | Μεταλλεία, λατομεία (εσωτερικά) | 50 | 28 | 0,40 | 40 | Ειδικές απαιτήσεις ασφαλείας |
| 5.7.24 | Χημική βιομηχανία — απομακρυσμένος έλεγχος | 50 | 28 | 0,40 | 40 | |
| 5.7.25 | Χημική βιομηχανία — εργαστήρια | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Έλεγχος χρωμάτων: Ra ≥ 90 |
| 5.7.26 | Μεταλλουργία — γενικές εργασίες | 200 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.7.27 | Πλαστικά / ελαστικά — γενική παραγωγή | 300 | 25 | 0,60 | 60 | |
| 5.7.28 | Χαρτοποιία — γενικές εργασίες | 300 | 25 | 0,40 | 60 | |
| 5.7.29 | Ηλεκτρολογική εγκατάσταση, δοκιμές | 300 | 25 | 0,60 | 80 |
💡 Κανόνας Τοπικού Φωτισμού
Για εργασίες ≥ 750 lx, ο τοπικός φωτισμός (task lighting) είναι σχεδόν πάντα απαραίτητος. Ο γενικός φωτισμός θα πρέπει να παρέχει τουλάχιστον 50 % της τιμής Em — ποτέ λιγότερο από 200 lx. Ο λόγος μεταξύ τοπικού και γενικού φωτισμού δεν πρέπει να υπερβαίνει 5:1 για αποφυγή οπτικής κόπωσης.
9. EN 12464‑1 — Λιανική, Ξενοδοχεία, Δημόσιοι Χώροι
Καταστήματα Λιανικής Πώλησης (5.3)
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.3.1 | Χώρος πωλήσεων | 300 | 22 | 0,40 | 80 | Σούπερ μάρκετ: 500 lx |
| 5.3.2 | Ταμείο | 500 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.3.3 | Τράπεζα περιτυλίγματος | 500 | 19 | 0,60 | 80 | |
| 5.3.4 | Βιτρίνα | 500–1 500 | — | — | 80–90 | Ανάλογα με το είδος προϊόντος |
Χώροι Δημόσιας Συνάθροισης (5.4)
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.4.1 | Αίθουσες αναμονής | 200 | 22 | 0,40 | 80 | |
| 5.4.2 | Αίθουσες υποδοχής / foyers | 200 | 22 | 0,40 | 80 | |
| 5.4.3 | Αίθουσες συνεδρίων / σεμιναρίων | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ρυθμιζόμενος φωτισμός |
| 5.4.4 | Μουσεία (γενικός φωτισμός) | 300 | 19 | 0,40 | 80 | Ειδικές απαιτήσεις ανά εκθέματα |
| 5.4.5 | Εκκλησίες / χώροι λατρείας | 100 | 25 | 0,40 | 80 | Ανάλογα με τη δραστηριότητα |
Ξενοδοχεία & Εστιατόρια (5.8)
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | UGRL | Uo | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.8.1 | Υποδοχή (reception), κάσα | 300 | 22 | 0,60 | 80 | Ελκυστικός φωτισμός |
| 5.8.2 | Λόμπι, είσοδοι | 100 | 22 | 0,40 | 80 | Μεταβατικός φωτισμός |
| 5.8.3 | Εστιατόρια, τραπεζαρίες | 200 | 22 | 0,40 | 80 | Δημιουργία ατμόσφαιρας |
| 5.8.4 | Μπουφέ / self-service | 200 | 22 | 0,40 | 80 | |
| 5.8.5 | Κουζίνα | 500 | 22 | 0,60 | 80 | Ασφάλεια τροφίμων |
| 5.8.6 | Δωμάτια ξενοδοχείου — γενικός φωτισμός | 100 | 22 | 0,40 | 80 | Ρύθμιση από τον πελάτη |
| 5.8.7 | Δωμάτια ξενοδοχείου — γραφή / ανάγνωση | 300 | 19 | 0,40 | 80 | Τοπικός φωτισμός κλίνης |
| 5.8.8 | Μπάνιο ξενοδοχείου | 200 | 22 | 0,40 | 80 | |
| 5.8.9 | Αίθουσες συνεδρίων / δεξιώσεων | 500 | 19 | 0,60 | 80 | Ρυθμιζόμενος φωτισμός |
10. EN 12464‑2 — Εξωτερικοί Χώροι Εργασίας
Το EN 12464-2:2014 καλύπτει τους εξωτερικούς χώρους εργασίας. Η βασική διαφορά από το EN 12464-1 είναι η χρήση του δείκτη θάμβωσης GRL (Glare Rating Luminaires) αντί UGRL, και γενικά χαμηλότερες απαιτήσεις Ra λόγω της φύσης των εξωτερικών δραστηριοτήτων.
ℹ GRL vs UGRL
Το GRL (κατά CIE 112) υπολογίζεται για εξωτερικά φωτιστικά και ακολουθεί διαφορετική μεθοδολογία από το UGR εσωτερικών χώρων. Η κλίμακα είναι 10–90, με τιμές 45–55 συνήθεις. Χαμηλότερη τιμή = λιγότερη θάμβωση.
5.1 Ζώνες Κυκλοφορίας Μηχανοκίνητων
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.1.1 | Χαμηλή ταχύτητα (<10 km/h) | 5 | 0,25 | 50 | 20 | Οριζόντιο επίπεδο |
| 5.1.2 | Κανονική ταχύτητα (<40 km/h) | 10 | 0,40 | 50 | 20 | |
| 5.1.3 | Υψηλή ταχύτητα (>40 km/h) | 20 | 0,40 | 50 | 20 | |
| 5.1.4 | Διασταυρώσεις, κυκλικοί κόμβοι | 20 | 0,40 | 50 | 20 | Αυξημένες απαιτήσεις ορατότητας |
5.2 Ζώνες Πεζών & Ποδηλατών
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.2.1 | Πεζοί — χαμηλή κυκλοφορία | 5 | 0,25 | 50 | 20 | Οριζόντιο επίπεδο |
| 5.2.2 | Πεζοί — κανονική κυκλοφορία | 10 | 0,40 | 50 | 20 | |
| 5.2.3 | Πεζοί — υψηλή κυκλοφορία | 20 | 0,40 | 50 | 20 | |
| 5.2.4 | Ποδηλατόδρομοι | 10 | 0,40 | 50 | 20 | |
| 5.2.5 | Είσοδοι / έξοδοι κτιρίων | 50 | 0,40 | 50 | 40 | Ζώνη μετάβασης εσωτ./εξωτ. |
5.3 Χώροι Στάθμευσης
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.3.1 | Parking — χαμηλή χρήση | 5 | 0,25 | 50 | 20 | Οριζόντιο επίπεδο |
| 5.3.2 | Parking — μεσαία χρήση | 10 | 0,25 | 50 | 20 | |
| 5.3.3 | Parking — υψηλή χρήση | 25 | 0,25 | 50 | 20 | |
| 5.3.4 | Πολυώροφα / υπόγεια parking | 75 | 0,40 | 50 | 40 | Κατακόρυφο: 300 lx |
| 5.3.5 | Ράμπες πρόσβασης parking | 75 | 0,40 | 50 | 40 | |
| 5.3.6 | Ταμεία parking | 300 | 0,40 | 45 | 80 |
5.4 Πρατήρια Καυσίμων
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.4.1 | Αντλίες καυσίμων | 150 | 0,40 | 50 | 40 | Επίπεδο εδάφους |
| 5.4.2 | Χώρος κυκλοφορίας πρατηρίου | 100 | 0,40 | 50 | 40 | |
| 5.4.3 | Πλυντήριο αυτοκινήτων (self-service) | 200 | 0,40 | 50 | 40 |
5.5 Βιομηχανικοί Χώροι & Αποθήκευση
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.5.1 | Γενικός φωτισμός βιομηχανικού χώρου | 20 | 0,25 | 55 | 20 | Οριζόντιο επίπεδο |
| 5.5.2 | Χώροι φορτοεκφόρτωσης | 50 | 0,40 | 50 | 40 | Κάθετο σε οχήματα |
| 5.5.3 | Αποθήκευση υλικών (open-air) | 20 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.5.4 | Χώροι συναρμολόγησης (open-air) | 50 | 0,40 | 50 | 40 | |
| 5.5.5 | Κατασκευαστικές εργασίες (open-air) | 50 | 0,40 | 50 | 40 | |
| 5.5.6 | Εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών / χημικών | 20 | 0,25 | 55 | 20 | Ειδικές απαιτήσεις ασφαλείας |
| 5.5.7 | Ναυπηγεία — γενικός φωτισμός | 20 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.5.8 | Ναυπηγεία — ναυπηγική εργασία | 50 | 0,40 | 50 | 40 |
5.6 Εργοτάξια Οικοδομών
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.6.1 | Γενικός φωτισμός εργοταξίου | 20 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.6.2 | Εκσκαφές, εργασίες εδάφους | 20 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.6.3 | Οικοδομικές εργασίες | 50 | 0,40 | 55 | 40 | |
| 5.6.4 | Εργασίες σε σήραγγες | 50 | 0,40 | 50 | 40 | Προσοχή στην ασφάλεια |
| 5.6.5 | Συναρμολόγηση μεταλλικών κατασκευών | 100 | 0,40 | 50 | 40 |
5.7 Υπαίθριοι Χώροι Αναψυχής & Μεταφορών
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.7.1 | Περίπατοι, πάρκα, κήποι | 5 | 0,25 | 55 | 20 | Κατακόρυφο επίπεδο |
| 5.7.2 | Περιοχές υπαίθριων εκδηλώσεων | 50 | 0,40 | 55 | 40 | |
| 5.7.3 | Πισίνες (open-air) | 100 | 0,50 | 50 | 60 | |
| 5.7.4 | Στάσεις / σταθμοί μεταφορών | 30 | 0,40 | 50 | 40 | Αναμονή επιβατών |
5.8 Αεροδρόμια
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.8.1 | Διάδρομοι τροχοδρόμησης | 10 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.8.2 | Πλατφόρμες στάθμευσης αεροσκαφών | 20 | 0,25 | 55 | 20 | Οριζόντιο επίπεδο |
| 5.8.3 | Καταστρώματα (με εργασίες) | 50 | 0,40 | 50 | 40 | Επίπεδο εδάφους |
| 5.8.4 | Συντήρηση αεροσκαφών (open-air) | 200 | 0,50 | 50 | 60 |
5.9 Σιδηροδρομικοί Σταθμοί
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.9.1 | Κεντρικές αποβάθρες | 20 | 0,40 | 50 | 20 | Κατακόρυφο επίπεδο |
| 5.9.2 | Περιφερειακές αποβάθρες | 10 | 0,25 | 50 | 20 | |
| 5.9.3 | Εμπορευματικοί σταθμοί / αυλές | 10 | 0,25 | 50 | 20 | |
| 5.9.4 | Ισόπεδες διαβάσεις | 20 | 0,40 | 50 | 20 | Ασφάλεια |
5.10 Λιμάνια
| Ref. | Περιοχή / Δραστηριότητα | Em (lx) | Uo | GRL | Ra | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5.10.1 | Γενικός φωτισμός λιμανιού | 20 | 0,25 | 55 | 20 | |
| 5.10.2 | Κρηπιδώματα, προβλήτες | 20 | 0,25 | 55 | 20 | Ασφάλεια προσωπικού |
| 5.10.3 | Μεταφορά εμπορευμάτων, φόρτωση | 50 | 0,40 | 50 | 40 | Κάθετο επίπεδο |
| 5.10.4 | Χώροι επιβατών, επιβίβαση | 30 | 0,40 | 50 | 40 |
11. Σχεδιαστική Εφαρμογή & Βέλτιστες Πρακτικές
Βήματα Μελέτης Φωτισμού κατά EN 12464
Σχήμα 2 — Διαδικασία μελέτης φωτισμού κατά EN 12464
Σχήμα 2 — Πέντε βήματα μελέτης: Αναγνώριση χώρου → Προδιαγραφές EN 12464 → Σχεδίαση σε DIALux/RELUX → Επαλήθευση → Τεκμηρίωση.
Συντελεστής Συντήρησης (MF)
Ο συντελεστής συντήρησης (Maintenance Factor) αντιπροσωπεύει τη μείωση φωτεινής ροής λόγω γήρανσης λαμπτήρων, ρύπανσης φωτιστικών και αναντανακλαστικότητας χώρου. Η νέα εγκατάσταση πρέπει να παρέχει Em / MF lux ώστε μετά τον κύκλο συντήρησης να τηρείται η τιμή Em.
| Περιβάλλον | Τυπικός MF | Σχόλιο |
|---|---|---|
| Καθαρό (γραφεία, σχολεία) | 0,70 – 0,80 | Καθαρισμός ανά 3 χρόνια |
| Κανονικό (βιομηχανία ελαφρά) | 0,60 – 0,70 | Καθαρισμός ανά 2 χρόνια |
| Ρυπαρό (βαρεία βιομηχανία) | 0,50 – 0,60 | Καθαρισμός ανά 1 χρόνο |
| Εξωτερικοί χώροι | 0,55 – 0,70 | Εξαρτάται από IP rating |
⚠ Συνήθες Λάθος — MF = 1
Πολλές μελέτες χρησιμοποιούν MF = 1 (χωρίς γήρανση), δίνοντας ψευδές αποτέλεσμα συμμόρφωσης. Η σωστή μελέτη πρέπει να υπολογίζει τον MF βάσει CIE 97:2005 ή εργαλείων DIALux/RELUX, λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο φωτιστικού, το IP rating, τον κύκλο καθαρισμού και τις ώρες λειτουργίας.
Κατηγορίες Ra — Γρήγορος Οδηγός
| Δείκτης Ra | Κατηγορία | Τυπικές Εφαρμογές |
|---|---|---|
| Ra ≥ 90 | Άριστη | Χειρουργεία, έλεγχος χρωμάτων, μουσεία, γραφικές τέχνες |
| Ra ≥ 80 | Καλή | Γραφεία, εκπαίδευση, υγεία, λιανική, ξενοδοχεία |
| Ra ≥ 60 | Μέση | Βιομηχανία μέσης ακρίβειας, αποθήκες |
| Ra ≥ 40 | Χαμηλή | Ζώνες κυκλοφορίας, βαρεία βιομηχανία |
| Ra ≥ 20 | Ελάχιστη | Εξωτερικοί χώροι κυκλοφορίας, parking |
12. Λύσεις TECHLUMEN
Η TECHLUMEN σχεδιάζει και κατασκευάζει φωτιστικά LED που πληρούν ή υπερβαίνουν τις απαιτήσεις EN 12464-1 και EN 12464-2. Όλα τα προϊόντα συνοδεύονται από πλήρη φωτομετρικά αρχεία (LDT/IES) για χρήση σε λογισμικό DIALux EVO και RELUX.
Αντιστοίχιση Σειρών με Εφαρμογές
| Σειρά TECHLUMEN | Εφαρμογές EN 12464 | Em Range | UGR | Ra | Ειδικά Χαρακτηριστικά |
|---|---|---|---|---|---|
| HB-DURO / HB-L / CABANA | Βιομηχανία, αποθήκες (5.7) | 200–1 000 lx | ≤ 22 | ≥ 80 | IP66, IK09/IK10, DALI, υψηλή απόδοση |
| CELL / ECLIPSE | Γραφεία, εκπαίδευση (5.2, 5.5) | 300–500 lx | ≤ 19 | ≥ 80 | UGR < 19 (CELL: UGR < 16), emergency option, tunable white |
| GEMMA / FAVO-90 / DLR | Καταστήματα, ξενοδοχεία (5.3, 5.8) | 300–750 lx | ≤ 22 | ≥ 90 | DALI, ρυθμιζόμενα, CRI 90+, accent lighting |
| STIK / LN | Διάδρομοι, κυκλοφορία (5.1) | 100–200 lx | ≤ 25 | ≥ 80 | DALI (STIK), slim profile, emergency (LN) |
| DL-IP / QUDO-60-AS | Υγεία, εργαστήρια (5.6) | 300–1 000 lx | ≤ 19 | ≥ 80 | IP64/IP65, tunable white, cleanroom |
| DROMOS / DROMOS-C | Οδοφωτισμός, parking (EN 12464-2) | 5–50 lx | GRL ≤ 50 | ≥ 20 | IP66, ENEC, αλουμίνιο |
| VELISTI | Βιομηχανία, αποθήκες | 200–750 lx | ≤ 25 | ≥ 80 | IP66, DALI, emergency option |
| WALLY / BILUX | Εξωτερικοί χώροι (5.2, 5.5 EN 12464-2) | 10–50 lx | GRL ≤ 55 | ≥ 80 | IP65, wall-mount, emergency option |
💡 Συμβουλή Προδιαγραφής
Κατά τη σύνταξη τεχνικής περιγραφής, αναφέρετε πάντα τις απαιτήσεις EN 12464 (Em, UGRL, Uo, Ra) μαζί με τον κωδικό πίνακα (π.χ. «κατά EN 12464-1, Πίνακας 5.2.2»). Αυτό εξασφαλίζει σαφή αντιστοίχιση κατά τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση προσφορών. Ζητάτε πάντα φωτομετρικά αρχεία LDT/IES για DIALux.
13. Συχνές Ερωτήσεις
Τα EN 12464 είναι νομικά δεσμευτικά στην Ελλάδα;
Τα πρότυπα EN δεν είναι αυτοτελώς δεσμευτικά, αλλά αποτελούν τεκμήριο συμμόρφωσης με τον ΚΕΝΑΚ, τον Κανονισμό Εργασίας και τον Κανονισμό Πυροπροστασίας. Στην πράξη, κάθε μελέτη φωτισμού που υποβάλλεται σε δημόσια ή ιδιωτικά έργα πρέπει να τεκμηριώνει τη συμμόρφωση με τα EN 12464. Τα δικαστήρια και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί τα αντιμετωπίζουν ως βέλτιστη πρακτική.
Ποια η διαφορά Em και E (αρχική φωτεινότητα);
Η τιμή Em (maintained illuminance) είναι η μέση φωτεινότητα μετά τη γήρανση και ρύπανση — δηλαδή στη χειρότερη στιγμή πριν τον καθαρισμό/αντικατάσταση. Η αρχική φωτεινότητα Einitial = Em / MF, όπου MF ο Συντελεστής Συντήρησης (τυπικά 0,60–0,80). Μια νέα εγκατάσταση πρέπει να ξεκινά σημαντικά πάνω από το Em για να το διατηρεί καθόλη τη διάρκεια ζωής.
Πώς υπολογίζεται το UGR στην πράξη;
Το UGR υπολογίζεται αυτόματα στο DIALux EVO ή RELUX, χρησιμοποιώντας τα φωτομετρικά δεδομένα του φωτιστικού (LDT/IES), τη γεωμετρία του χώρου και τις ανακλαστικότητες τοίχων/οροφής/δαπέδου. Ο μελετητής τοποθετεί σημεία αξιολόγησης UGR στις τυπικές θέσεις παρατηρητή (π.χ. θέσεις γραφείου) και ελέγχει ότι σε καμία θέση δεν υπερβαίνεται το UGRL του πίνακα. Κατασκευαστές παρέχουν επίσης πίνακες UGR στα datasheets.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω τιμές χαμηλότερες από τα πρότυπα σε ορισμένους χώρους;
Οι τιμές Em μπορούν να μειωθούν κατά μία βαθμίδα αν η δραστηριότητα το επιτρέπει (π.χ. περιοδική παρουσία, χαμηλή οπτική απαίτηση). Ωστόσο, αυτό πρέπει να τεκμηριώνεται στη μελέτη. Αντίθετα, μπορούν να αυξηθούν κατά μία βαθμίδα για ηλικιωμένους χρήστες, εξαιρετικά υψηλές οπτικές απαιτήσεις ή μειωμένες ανακλαστικότητες επιφανειών.
Τα φωτιστικά TECHLUMEN συνοδεύονται από φωτομετρικά αρχεία;
Ναι. Όλα τα φωτιστικά TECHLUMEN συνοδεύονται από πλήρη φωτομετρικά αρχεία σε μορφή EULUMDAT (LDT) και IES, διαθέσιμα για λήψη από το techlumen.gr. Τα αρχεία μπορούν να εισαχθούν απευθείας στο DIALux EVO, RELUX ή οποιοδήποτε συμβατό λογισμικό. Για ειδικές εφαρμογές ή νέα προϊόντα, επικοινωνήστε με το τεχνικό τμήμα.
Τι σημαίνει το «—» στις στήλες UGRL ή Uo στους πίνακες;
Το «—» υποδεικνύει ότι η παράμετρος δεν εφαρμόζεται ή δεν καθορίζεται από το πρότυπο για τη συγκεκριμένη δραστηριότητα. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε ειδικές εφαρμογές (π.χ. χειρουργικό πεδίο, βιτρίνες) όπου ο φωτισμός παρέχεται από εξειδικευμένα φωτιστικά με ξεχωριστές προδιαγραφές.