Οδηγός Φωτισμού Βιομηχανικών & Logistics Χώρων

Ολοκληρωμένος οδηγός για τον σχεδιασμό φωτισμού σε βιομηχανικούς χώρους, αποθήκες και logistics centers — σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα EN 12464-1 και τις σύγχρονες τεχνολογίες LED

📄 Έκδοση 2.0 — 2025 📏 EN 12464-1:2021 ⚡ ΤΟΤΕΕ 20701-7

1. Απαιτήσεις Φωτισμού σύμφωνα με το EN 12464-1

Για ασφαλή και αποδοτική εργασία σε βιομηχανικούς χώρους και αποθήκες, το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 12464-1:2021 ορίζει ελάχιστα επίπεδα φωτισμού ανά δραστηριότητα. Οι τιμές αφορούν τη διατηρούμενη μέση στάθμη φωτισμού (E_m), δηλαδή την ελάχιστη τιμή που πρέπει να διατηρείται καθ' όλη τη διάρκεια ζωής της εγκατάστασης.

1.1 Αναλυτικός πίνακας απαιτήσεων ανά χώρο

Χώρος / Δραστηριότητα	Em (lx)	Uo	UGRL	CRI
Χώροι αποθήκευσης (γενικοί)	100	0.40	25	60
Διάδρομοι κυκλοφορίας	100	0.40	28	40
Αποθήκες — picking / sorting	200	0.40	25	60
Φορτοεκφόρτωση / docking	150	0.40	25	60
Order picking & συσκευασία	300	0.60	22	80
Γενική βιομηχανική παραγωγή	300	0.60	22	80
Εργασία σε μηχανήματα	300	0.60	22	80
Λεπτομερής συναρμολόγηση	500	0.60	19	80
Έλεγχος ποιότητας	750	0.70	19	80
Ακριβείς εργασίες (ηλεκτρονικά)	1000	0.70	16	90
Πολύ υψηλή ακρίβεια	1500	0.70	16	90
Γραφεία εντός βιομηχανίας	500	0.60	19	80
Control rooms	500	0.60	19	80
Χώροι ανάπαυσης / κυλικεία	200	0.40	22	80
Κλιμακοστάσια	150	0.40	25	40

1.2 Κατακόρυφος φωτισμός σε ραφιέρες

Σε αποθήκες, ο κατακόρυφος φωτισμός στα μέτωπα ραφιών είναι κρίσιμος για ανάγνωση ετικετών και barcode:

• E_v ≥ 200 lx στα μέτωπα ραφιών (κατακόρυφη επιφάνεια)
• U_o ≥ 0.40 κατά μήκος της ραφιέρας
• Χρήση ασύμμετρων οπτικών για κατεύθυνση φωτός στα μέτωπα

1.3 Ομοιομορφία και ποιότητα φωτισμού

• Ομοιομορφία (Uniformity): U_o ≥ 0.60 στην task area, U_o ≥ 0.40 στη surrounding area
• CRI: CRI ≥ 80 για εργασία. Για ελέγχους χρωμάτων: CRI ≥ 90
• CCT: 4000K (ουδέτερο λευκό) ή 5000-6500K (ψυχρό) για ελέγχους
• Αναλογία φωτισμού: Task / surrounding area ≤ 3:1 για ομαλή μετάβαση

2. Πρότυπα και Κανονισμοί Φωτισμού

2.1 EN 12464-1:2021 — Φωτισμός εσωτερικών χώρων εργασίας

Το EN 12464-1 καθορίζει:

• Ελάχιστες διατηρούμενες στάθμες φωτισμού E_m (lux) ανά δραστηριότητα
• Ελάχιστη ομοιομορφία U_o στην task area και surrounding area
• Ανώτατο όριο θάμβωσης (UGR_L)
• Δείκτη χρωματικής απόδοσης (CRI / R_a)
• Κυλινδρική στάθμη φωτισμού (E_z) για χώρους επικοινωνίας

2.2 Συντελεστής Συντήρησης (Maintenance Factor)

Τύπος χώρου	Περιβάλλον	Κύκλος συντήρησης	MF
Καθαρή αποθήκη	Χαμηλή ρύπανση	3 έτη	0.80
Γενική παραγωγή	Μέτρια ρύπανση	3 έτη	0.70
Βαριά βιομηχανία	Υψηλή ρύπανση	2 έτη	0.60
Τρόφιμα (cleanroom)	Πολύ χαμηλή	3 έτη	0.85

2.3 Έλεγχος θάμβωσης (UGR)

Η θάμβωση μειώνει την οπτική ικανότητα και αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων. Κλίμακα UGR: 10 (αμελητέα) έως 30+ (ενοχλητική).

Χώρος	UGRL	Περιγραφή
Αποθήκες, γενική κυκλοφορία	≤ 28	Ανεκτή θάμβωση
Βιομηχανία γενικής εργασίας	≤ 25	Μέτρια θάμβωση
Ποιοτικός έλεγχος, συναρμολόγηση	≤ 22	Χαμηλή θάμβωση
Γραφεία εντός βιομηχανιών	≤ 19	Πολύ χαμηλή
Τεχνικό σχέδιο / CAD	≤ 16	Ελάχιστη θάμβωση

2.4 Ενεργειακή απόδοση

Ο ΤΟΤΕΕ 20701-7/2021 απαιτεί αποδοτικότητα > 90 lm/W. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2020 θέτει πρόσθετες απαιτήσεις Ecodesign.

Ενεργειακοί δείκτες:

• LENI (kWh/m²/yr): Ενεργειακή κατανάλωση φωτισμού ανά m² ετησίως
• Installed Power Density: W/m²
• Normalized Power Density: W/m²/100lx

Χώρος	Μέγιστο W/m² (LED)	Τυπικό LENI (kWh/m²/yr)
Αποθήκη (100 lx)	2-3	5-10
Logistics picking (300 lx)	4-6	12-20
Παραγωγή (500 lx)	6-9	20-35
Ακριβής εργασία (1000 lx)	10-15	35-55

3. Σχεδιαστικές Αρχές Φωτισμού High-Bay & Linear

3.1 Επιλογή τύπου φωτιστικού ανά ύψος

3.2 Κανόνας απόστασης (Spacing-to-Height)

Γωνία δέσμης	S/H	Παράδειγμα (H=10m)
30° (Narrow)	0.6 - 0.8	6-8 m
60° (Medium)	1.0 - 1.2	10-12 m
90° (Wide)	1.2 - 1.5	12-15 m
120° (Very Wide)	1.3 - 1.6	13-16 m

Ο λόγος Spacing-to-Height (S/H) δεν αποτελεί εμπειρική τιμή, αλλά προκύπτει από υπολογισμό βάσει της φωτομετρικής κατανομής του φωτιστικού.

Κάθε κατασκευαστής οφείλει να παρέχει τον αντίστοιχο μέγιστο λόγο S/H που εξασφαλίζει αποδεκτή ομοιομορφία φωτισμού.

Η εταιρεία μας διαθέτει τεκμηριωμένες τιμές S/H για το σύνολο των φωτιστικών που παράγει, καθώς και τα αντίστοιχα φωτομετρικά αρχεία για χρήση σε λογισμικά μελέτης (Dialux, Relux κ.λπ.).

3.3 Διάταξη φωτιστικών

Ανοιχτοί χώροι παραγωγής:

• High-bay σε κάνναβο (grid), d = S/H × H_m
• Απόσταση από τοίχο ≤ 0.5 × d

Αποθήκες με ραφιέρες:

• Γραμμικά φωτιστικά κεντρικά σε κάθε aisle
• Ασύμμετρα οπτικά για κάθετο φωτισμό ραφιών

4. Μεθοδολογία Φωτοτεχνικού Υπολογισμού

4.1 Μέθοδος Lumen

4.2 Δείκτης χώρου (Room Index)

Room Index (k)	UF (μέτρια ανακλ.)	UF (υψηλή ανακλ.)
0.60	0.30	0.38
1.00	0.43	0.52
1.50	0.52	0.62
2.00	0.57	0.67
3.00	0.63	0.73
5.00	0.68	0.78

4.3 Λογισμικό φωτοτεχνικής μελέτης

• DIALux Evo: Πλήρης 3D μελέτη (δωρεάν). Η TECHLUMEN παρέχει IES/LDT αρχεία.
• Relux: Εναλλακτικό λογισμικό
• TECHLUMEN LUX Calculator: Online γρήγορος υπολογισμός

5. Τύποι Φωτιστικών για Βιομηχανία

5.1 High-Bay LED

Μονάδες υψηλής ισχύος για ύψη 6-20m:

• Ροή: 10.000 - 33.000 lm
• Ισχύς: 50-200W
• Οπτικά: 30°, 60°, 90°, 120°, ασύμμετρα
• IP65/IP66, Dimming: DALI, 1-10V, 0-10V

5.2 Γραμμικά LED

• Μήκη: 0.3m - 2.82m (ή custom)
• Ροή: 3.000 - 30.000 lm
• Απόδοση: Έως 170 lm/W
• IP65/IP66, Snap-in τοποθέτηση

5.3 Σύγκριση αποδοτικότητας

6. Φωτισμός Έκτακτης Ανάγκης (EN 1838)

Ο φωτισμός ασφαλείας είναι υποχρεωτικός κατά EN 1838 και τον Κτιριοδομικό Κανονισμό.

Τύπος	Σκοπός	E (lx)	Αυτονομία
Οδεύσεων διαφυγής	Ασφαλής εκκένωση	≥ 1 lx	≥ 1 ώρα
Anti-panic	Αποφυγή πανικού	≥ 0.5 lx	≥ 1 ώρα
Υψηλού κινδύνου	Ασφαλής τερματισμός	≥ 10% Em (min 15 lx)	≥ 1 ώρα

6.1 Σήμανση εξόδων

• Πράσινα πικτογράμματα ISO 7010, ορατά από ≥ 30m
• Αυτονομία ≥ 1 ώρα, luminance ≥ 2 cd/m²

7. Αισθητήρες και Έξυπνη Διαχείριση

7.1 Στρατηγικές

Ανιχνευτές παρουσίας:

• Dimming σε 10-20% χωρίς παρουσία, εξοικονόμηση 30-60%

Daylight harvesting:

• Αυτόματη ρύθμιση με φυσικό φως, εξοικονόμηση 20-40%

Κεντρική διαχείριση (DALI-2):

• Σενάρια, scheduling, monitoring — συνολική εξοικονόμηση έως 90%

7.2 Πρωτόκολλα

Πρωτόκολλο	Πλεονεκτήματα	Χρήση
DALI-2	Αμφίδρομη, 64 συσκευές/γραμμή	Μεγάλες εγκαταστάσεις
1-10V	Απλό, χαμηλό κόστος	Βασικό dimming
0-10V	Ευρύ range	BMS integration
Wireless	Χωρίς καλωδίωση	Retrofit

8. Ειδικές Εφαρμογές & Περιβάλλοντα

8.1 Ψυχρό περιβάλλον (Ψυγεία/Freezer)

• Θερμοκρασίες -25°C έως +5°C, extended range drivers (-40°C)
• Στεγανότητα IP66-IP67, ανθεκτικά σε θερμικά σοκ

8.2 ATEX / Εκρηκτικά περιβάλλοντα

• Πιστοποίηση ATEX (2014/34/ΕΕ) για ζώνες 1, 2, 21, 22

8.3 Βιομηχανία τροφίμων

• IK10 + IP66, shatter-proof diffusers, ανοξείδωτα clips
• CRI ≥ 80 για σωστή αξιολόγηση χρωμάτων τροφίμων

8.4 Εξωτερικοί βιομηχανικοί χώροι

• Loading bays, πάρκινγκ φορτηγών — IP66 min, κατά EN 12464-2
• Αντοχή UV, θερμικά σοκ, κραδασμοί

9. Προτάσεις Φωτιστικών TECHLUMEN

Μοντέλο	Τύπος	Ροή (lm)	Ισχύς (W)	lm/W	IP
HB-DURO-H	High-Bay LED	11.424-33.070	68-185	έως 198	IP66
VELISTI-SPX	Γραμμικό IP66	έως 30.520	30-185	έως 163	IP66

10. Κόστος & Απόσβεση Επένδυσης (ROI)

10.1 Ανάλυση κόστους κύκλου ζωής

Η αξιολόγηση φωτιστικών πρέπει να βασίζεται στο Total Cost of Ownership (TCO), όχι μόνο στο αρχικό κόστος αγοράς.

10.2 Παράδειγμα σύγκρισης — Αποθήκη 2.400 m²

Παράμετρος	Μεταλλικά Αλογονίδια	Techlumen LED
Αριθμός φωτιστικών	80 × 400W	57 × 185W
Εγκατεστημένη ισχύς	32.000 W	10.545 W
Ετήσια κατανάλωση (4000h)	128.000 kWh	42.180 kWh
Ετήσιο κόστος ενέργειας (0,18€/kWh)	23.040 €	7.592 €
Ετήσια εξοικονόμηση	—	15.448 €
Διάρκεια ζωής	~15.000 h (3-4 έτη)	>100.000 h (>25 έτη)
Αντικαταστάσεις σε 10 έτη	~3 κύκλοι	0
Απόσβεση επένδυσης	—	< 2 έτη

11. Βήματα Υλοποίησης Έργου Φωτισμού

12. Συμπέρασμα

Ο σωστός φωτισμός ενός βιομηχανικού χώρου βασίζεται σε τρεις πυλώνες:

1. Μελέτη απαιτήσεων: Ανάλυση δραστηριοτήτων, ύψους, διάταξης, ειδικών συνθηκών
2. Συμμόρφωση με πρότυπα: EN 12464-1, EN 1838, ΤΟΤΕΕ 20701-7, Ecodesign
3. Επιλογή κατάλληλων προϊόντων: Υψηλή απόδοση, αντοχή, ευελιξία, dimmability

Χρειάζεστε βοήθεια με τον φωτισμό;

Η TECHLUMEN προσφέρει δωρεάν φωτοτεχνική μελέτη DIALux και τεχνοοικονομική αξιολόγηση για κάθε βιομηχανικό έργο.

Ζητήστε δωρεάν μελέτη